Sauna stoi, piec pracuje, termometr powoli idzie w górę, a Ty zdejmujesz z łazienkowego wieszaka pierwszy z brzegu ręcznik i wchodzisz do sauny na swój prywatny seans. Już po kilku minutach okazuje się, że ręcznik jest za krótki, stopy opierają się na gorącej desce, a materiał całkowicie przemókł lub, co gorsza, już był wilgotny, kiedy zabierałeś go z łazienki…
Tekstylia do sauny wydają się być drobiazgiem, których zakup planujemy w najbliższej przyszłości, przy okazji… Wielu z nas kupuje je na samym końcu, długo po piecu, kamieniach, cebrzyku i uprzyjemniających saunowanie aromatach. W praktyce bardzo dużo od nich zależy, między innymi to czy sesje będą komfortowe oraz jak długo Twoje ławy będą pięknie pachnieć drewnem, a nie wczorajszym seansem.
Ten artykuł powstał we współpracy ze sklepem sauna.fit. Oferujemy szeroki wybór tekstyliów i akcesoriów do sauny. Patrzymy na temat od strony tkaniny: jak działa na skórę w wysokiej temperaturze oraz co robi z drewnem, na którym leży. W tym artykule zebraliśmy to, o co Saunowicze pytają nas najczęściej.
Jak działa gorące powietrze na tkaniny?
W suchej saunie fińskiej na wysokości twarzy panuje zwykle temperatura od 80 do 100°C, a w przypadku sauny na podczerwień bywa znacznie chłodniej od ok. 40 do 60°C. Powietrze jest gorące i suche, wilgoć skrapla się tylko tam, gdzie jest chłodniej, czyli na skórze i na materiale, a po polaniu kamieni wodą na moment robi się parno i tkanina dostaje jeszcze więcej wilgoci z zewnątrz.
Narażenie tkaniny na tak skrajne warunki wiąże się z koniecznością wyboru odpowiedniego materiału. Dlatego w saunie zalecamy korzystanie tylko z naturalnych materiałów takich jak bawełna lub konopie, które są bezpieczne w wysokiej temperaturze oraz zachowują się przewidywalnie. Bawełna jest miękka od pierwszego prania, jest bardzo chłonna i wybacza błędy w pielęgnacji. Konopie na początku bywają szorstkie, ale z każdym praniem stają się coraz bardziej miękkie, wolniej łapią zapach i znoszą lata regularnego użytkowania. Posiadają naturalne właściwości antybakteryjne oraz przeciwgrzybiczne. Są odporne na rozciąganie oraz powstawanie pleśni. Z naturalnych, bezpiecznych włókien w tekstyliach saunowych spotkasz jeszcze wełnę i len.
Po drugiej stronie stoją poliester, elastan, mikrofibra i nylon. Kleją się do spoconej skóry i gorzej oddają parę, a umieszczona na nich etykieta „szybkoschnące” powinna nam od razu mówić, że to nie jest produkt odpowiedni do sauny. Bambus, modal i wiskoza brzmią naturalnie, natomiast w kontakcie z potem zachowują się bliżej syntetyków niż surowej bawełny. Zanim cokolwiek wrzucisz do saunowej torby, sprawdź, co znajduje się na metce.
Zostaje jeszcze kwestia koloru. Jasne kolory z reguły są bardziej bezpiecznie, a ciemny odcień oznacza często większą ilość barwników. Twoja skóra w saunie jest rozgrzana i spocona, więc bezpośredni kontakt z tkaniną jest o wiele bardziej intensywny niż w codziennych sytuacjach. Unijne rozporządzenie REACH ogranicza wykorzystanie części barwników azowych w tkaninach mających długi kontakt ze skórą. Nikt nie każe Ci wyrzucać ręcznika w ciemnym kolorze, ale jeśli chcesz mieć 100% pewność, że możesz z niego spokojnie korzystać w saunie, to poszukaj oznaczenia OEKO-TEX Standard 100, które gwarantuje, że daną tkaninę przebadano pod kątem braku użycia substancji szkodliwych dla Twojego zdrowia oraz skóry.
Dlaczego to ważne, by nie siadać gołym ciałem na ławkę?
Drewno na ławy dobiera się tak, żeby słabo przewodziło ciepło i tym samym nie parzyło. Ta sama właściwość, dzięki której deski są przyjemne w dotyku sprawia, że drewno chłonie pot oraz sebum jak gąbka. Gdy siadasz gołym ciałem bezpośrednio na ławkę, wilgoć przedostaje się do usłojenia. Przez pierwsze tygodnie może tego nie zauważysz, ale po sezonie czy dwóch deski zmieniają odcień dokładnie tam, gdzie siadasz najczęściej. Wychodzą z tego charakterystyczne ciemne plamy, których żadne szorowanie już nie usunie, bo pot bardzo skutecznie wsiąkł w drewno i pozostawił po sobie ślad na wieki.
Tu zaczyna się problem z ręcznikiem przyniesionym z łazienki. Bywa za krótki, za cienki, stopy lub plecy opierają się bezpośrednio na desce, a materiał potrafi przemoknąć już po jednym kilkunastominutowym cyklu. Podczas sesji w pozycji siedzącej warstwa materiału powinna zachodzić na oparcie i starczyć aż pod stopy, a do leżenia tkanina powinna być wystarczająco długa, by znajdowała się pod Twoim całym ciałem. Na szerokiej ławie łatwiej również rozłożyć jeden duży ręcznik niż układać obok siebie dwa mniejsze.
Sam splot zmienia mniej niż się o nim mówi. Ręcznik frotte z długimi pętelkami trzyma w sobie długo wilgoć, natomiast wafelkowa bawełna oddaje ją szybciej. Pamiętaj, by po zakończonym seansie zdjąć ręcznik z ławy i wysuszyć go poza sauną, bo mokry zostawiony na noc odda wilgoć bezpośrednio w deski.
Co w takim razie zrobić, by uchronić wnętrze sauny, tak by jak najdłużej wyglądała jak nowa? Jesteśmy wieloletnimi miłośnikami saunowania i dla nas odpowiedź na to pytanie jest od lat ta sama i powtarzamy ją każdemu, kto planuje lub już uruchomił swoją prywatną saunę: długi, gruby ręcznik pod ciało. Taki, który zapewni Ci możliwość komfortowego położenia się, bez martwienia się o to, czy materiału wystarczy pod całe Twoje ciało. Bardzo ważna rzecz! Pamiętaj, że dłonie, stopy oraz plecy też powinny zawsze znajdować się na tkaninie.
Zadbaj o głowę, czyli jak uchronić się przed skutkami przegrzania
W saunie im wyżej tym cieplej, dlatego relaksując się w pozycji siedzącej, to Twoja głowa znajduje się w najcieplejszej strefie w całym wnętrzu sauny. Zauważysz to od razu przy zmianie ławki na wyższą. Pewnie znasz to uczucie, gdy uszy już zaczynają piec, ale reszta ciała jeszcze „siedzi” zupełnie spokojnie? Zwykle zwiastuje to koniec seansu i wyście z sauny przed planowanym czasem, choć Twoje ciało byłoby gotowe na jeszcze kilka minut w cieple lub kolejną sesję.
Czapka w saunie działa jak izolacja: fizycznie oddziela Twoją głowę od bezpośredniego działania wysokiej temperatury. Dzięki temu możesz saunować dłużej, unikając przy tym ryzyka przegrzania, którego skutkiem może być ból głowy, zawroty i złe samopoczucie. Przy okazji dbasz o włosy i skórę głowy, chroniąc je przed nadmiernym przesuszeniem.
Jak dużą różnicę w komforcie saunowania da Ci konkretna czapka, zależy od tego, jak gęste masz włosy, jak mocno grzejesz w saunie i jak długo zazwyczaj trwają Twoje seanse. Najłatwiej porównać czapki, widząc od razu kilka sztuk obok siebie: czapki do sauny różnią się kształtem, materiałem, splotem, warunkami pielęgnacji oraz sposobem regulacji rozmiaru. Bawełnę wafelkową oraz tkaninę konopną spokojnie wrzucisz do pralki, natomiast wełnę pierz ostrożnie ręcznie. Czapka do sauny musi być przede wszystkim lekka oraz wygodna, tak by objęła skronie i włosy, bez nadmiernego ucisku. Ich wielkość, w zależności od modelu, możesz dopasować poprzez regulowane zapięcie na rzep lub podwinięcie krawędzi na zewnątrz. Ważne, by była wykonana w 100% z naturalnych materiałów, ponieważ dzięki temu „oddycha” i jest przewiewna. Polar, sportową mikrofibrę i kolorowy filc o nieznanym składzie zostaw za drzwiami.
Jeśli nie przekonuje Cię tradycyjna czapka, alternatywą jest użycie uniwersalnego produktu jakim jest turban do włosów albo owinięcie głowy małym, bawełnianym ręcznikiem, tak jak robi to sporo osób w publicznych saunach.
Tekstylia do okrycia ciała: co się sprawdza, a co się zsuwa?
W prywatnej saunie nie ma żadnego odgórnego regulaminu i nikt z zewnątrz Ci go nie narzuci. Twoja sauna, Twoja przestrzeń, Twój relaks i Twój zasady. To jak będziesz z niej korzystać zależy tylko od Ciebie. Ale czy są jakieś oficjalne wytyczne? A jeśli tak, to co one na to?
Główny Inspektorat Sanitarny wraz z Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego PZH w wytycznych dotyczących wymagań sanitarno-higienicznych dla saun (2016, aktualizacja 2024) odradzają korzystanie z sauny w kostiumie kąpielowym i bieliźnie, ponieważ odzież utrudnia parowanie potu, a gdy jest wykonana z włókien syntetycznych dokument ten wskazuje nawet na możliwość ryzyka uszkodzenia skóry wskutek działania wysokiej temperatury. Warto wspomnieć, że ważny jest przy tym sam status tego dokumentu: widnieje w nim informacja, że ma charakter pomocniczy i nie jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa. Dlatego żaden przepis oficjalnie nie zabrania Ci wejścia do własnej, prywatnej sauny w kostiumie, a wytyczne mówią jedynie, że Twojej skórze zdecydowanie będzie lepiej bez niego.
Korzystając z domowej sauny wystarczy, że owiniesz ciało ręcznikiem, jeśli po seansie idziesz prosto pod prysznic. Przy kilku cyklach i chodzeniu po domu lub tarasie luźny ręcznik może się zacząć się zsuwać przy każdym ruchu i czas na odpoczynek spędzisz na poprawianiu go. Wygodniejsze może okazać się dla Ciebie korzystanie z kiltu albo pareo, ponieważ samo trzyma się na ciele, dzięki praktycznemu zapięciu i gumce.
Czego lepiej unikać?
Kilka rzeczy przynosi więcej szkody niż pożytku i u nas zawsze zostają za drzwiami sauny. Oto one:
- Wszelkiego rodzaju tekstylia z materiałów syntetycznych, czyli na przykład poliester, elastan, mikrofibra i nylon.
- Mokry strój kąpielowy prosto po wyjściu z basenu lub balii. Chlor i wilgoć mogą przedostać się do struktury drewna i zostawić odbarwienia na jasnej ławce. Poza tym Ty siedzisz w czymś zimnym i nieprzyjemnie mokrym przez cały cykl.
- Mocno farbowany filc o nieznanym pochodzeniu oraz składzie. Wysoka temperatura oraz pot mogą sprawić, że filc „puści” kolor, ubrudzi listwy i może pachnieć chemią. Porządna sprasowana 100% wełna zachowuje się zupełnie odwrotnie.
- Za cienki albo za mały ręcznik, przez który nie możesz komfortowo saunować, ponieważ Twoje stopy lub część ciała opierają się bezpośrednio na drewnie.
- Ogólnodostępne ręczniki na przykład hotelowe lub z siłowni, jeśli nie wiesz, z czego zostały uszyte oraz czy posiadają certyfikaty, gwarantujące bezpieczeństwo dla Twojego zdrowia.
- Kosmetyki. Olejek, balsam i krem w saunie pod wpływem wysokiej temperatury spływają po ciele i wsiąkają w ręcznik lub deski pozostawiając tłuste, trudne do usunięcia plamy. Kosmetyki potrafią również zablokować naturalny proces pocenia, co może powodować późniejsze problemy skórne.
Trzy ręczniki, trzy różne zadania
Chyba największym zaskoczeniem dla osób, które właśnie rozpoczęły przygodę z sauną jest ilość potrzebnych ręczników podczas seansów, ponieważ jeden ręcznik z pewnością nie wystarczy na cały wieczór saunowania. Pierwszy leży na ławce i często już po dwóch cyklach jest wilgotny od potu. Drugim owijasz się w przerwach między seansami, kiedy odpoczywasz albo chłodzisz się na tarasie. Trzecim, suchym i czystym wycierasz swoje ciało po prysznicu i tu z wiadomych względów warto zadbać o to, by nie pomylić ręcznika pod ciało z tym do wycierania.
Czy dałoby się wykonać te wszystkie czynności, posiadając tylko jeden ręcznik? Oczywiście, że tak, ale Twój wieczór kończyłby się wycieraniem po prysznicu i owijaniem bioder materiałem, który przez godzinę leżał na deskach w saunie i jest już wilgotny od potu. Mało przyjemna perspektywa, prawda? Z naszego doświadczenia wiemy, że na start do sauny domowej najlepiej sprawdzają się komplety trzech ręczników o różnych rozmiarach i funkcjach. Gotowe zestawy do sauny ułatwią Ci wybór podczas składania pierwszego zamówienia, nie musisz zgadywać, na który ręcznik się zdecydować. Elementy zestawów bywają różne, ponieważ są dostosowane do kobiet oraz mężczyzn, ale zamysł zostaje ten sam, czyli osobny ręcznik do każdego zadania.
Pranie i suszenie
Jak prać tekstylia do sauny? Bawełna, wełna i konopie mają różne wymagania co do prania oraz suszenia, więc najlepszym źródłem do sprawdzenia tych informacji będzie po prostu metka pielęgnacyjna.
Nie ma jednej uniwersalnej temperatury prania „jak do ręczników łazienkowych”. To samo dotyczy suszarki automatycznej, której część naturalnych tkanin po prostu nie znosi, czego skutkiem może być bardzo mocne wykurczenie materiału. Warto zrezygnować z pachnących płynów do płukania oraz zmiękczających tkaninę. Zapach płynu będzie intensywnie wyczuwalny w saunie, a drewno jako świetny nośnik zapachu, może go „przejmować”. Płyn do płukania oraz zmiękczający oblepiają także włókna, przez co materiał gorzej pochłania wilgoć.
Sauna nie jest także dobrym miejscem do suszenia ręczników, mimo że wysoka temperatura i perspektywa szybkiego wyparowania wilgoci z tkaniny może być kusząca. Mokre ręczniki odwieś na wieszak w pralni, drążek w łazience albo schowaj do przewiewnego worka na drogę powrotną, jeśli sauna nie graniczy bezpośrednio z Twoim domem. Cokolwiek, byleby to nie była foliowa reklamówka, w której ręcznik w kilka godzin nabiera nieprzyjemnego zapachu stęchlizny, którego już tak łatwo nie wywietrzysz.
Dbaj o swoją saunę. Ręcznik na ławę powinien wrócić do sauny dopiero, gdy będzie całkowicie suchy.
Jeśli zaczynasz swoją przygodę z sauną i chcesz dziś kupić jedną tekstylną rzecz, wybierz długi, gruby ręcznik na saunową ławę, na którym komfortowo zmieści się całe Twoje ciało. To must-have, który zapewni Ci 100% relaksu oraz zadba o deski w saunie. Czapka, kilt, pareo lub worek na mokre rzeczy spokojnie poczekają do momentu, aż zobaczysz, jak faktycznie korzystasz ze swojej sauny i będziesz wiedzieć czego tak naprawdę potrzebujesz.
Pamiętaj, jeśli przed skorzystaniem z sauny masz jakiekolwiek wątpliwości co do swojego stanu zdrowia, skonsultuj się ze swoim lekarzem.
Tekst powstał we współpracy ze sklepem sauna.fit, polską marką tekstyliów i akcesoriów do sauny.
Bibliografia i źródła
Główny Inspektorat Sanitarny, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH, „Wytyczne dotyczące wymagań sanitarno-higienicznych dla saun”, 2016 (aktualizacja 2024), gov.pl [dostęp 7.09.2026]
Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady (REACH), załącznik XVII, pozycja 43 (barwniki azowe), eur-lex.europa.eu [dostęp 7.09.2026]
OEKO-TEX Standard 100, oeko-tex.com [dostęp 7.09.2026]
